T\u00eb pavet\u00ebdijsh\u00ebm se sa shum\u00eb f\u00ebmij\u00eb dhe adoleshent\u00eb vuajn\u00eb nga llojet e ndryshme t\u00eb problemeve t\u00eb sh\u00ebndetit mendor, n\u00eb disa sisteme t\u00eb kujdesit sh\u00ebndet\u00ebsor n\u00eb Ballkanin Per\u00ebndimor mungon kujdesi mjaftuesh\u00ebm i specializuar dhe cil\u00ebsor p\u00ebr t\u00eb rinjt\u00eb, e q\u00eb \u00ebsht\u00eb jetik p\u00ebr trajtimin n\u00eb vitet e hershme. Me gjendje sh\u00ebndet\u00ebsore t\u00eb pap\u00ebrcaktuara dhe t\u00eb patrajtuara, t\u00eb rinjt\u00eb k\u00ebrkojn\u00eb alternativa, gjithmon\u00eb n\u00ebse mund t\u2019i p\u00ebrballojn\u00eb, larg spitaleve shtet\u00ebrore.\u00a0<\/span><\/i><\/p><\/p>\n\n Me dyshime p\u00ebr cil\u00ebsin\u00eb e kujdesit n\u00eb institucionet e sh\u00ebndetit publik n\u00eb Mal t\u00eb Zi, tani 18 vje\u00e7arja Ana tregon se si problemet e saj filluan vite m\u00eb par\u00eb.
\n<\/p>\n\n \u201cSimptomat e para i kam v\u00ebrejtur kur isha tet\u00eb ose n\u00ebnt\u00eb vje\u00e7. Isha vazhdimisht e m\u00ebrzitur dhe nervoze, m\u00eb shum\u00eb se q\u00eb \u00ebsht\u00eb e zakonshme p\u00ebr at\u00eb mosh\u00eb. N\u00eb mosh\u00ebn 13 vje\u00e7, gj\u00ebrat u b\u00ebn\u00eb m\u00eb serioze, dhe fillova t\u00eb shfaq simptoma depresioni dhe ankthi, por nuk e mendova asnj\u00ebher\u00eb t\u00eb k\u00ebrkoj ndihm\u00eb. Kur hyra n\u00eb shkoll\u00ebn e mesme, u mundova t\u00eb mos mendoj p\u00ebr problemet e mia mendore, por sigurisht, ishte e pashmangshme. Depresioni sa vinte e b\u00ebhej m\u00eb keq. N\u00eb mosh\u00ebn 16 vje\u00e7, fillova t\u00eb konsumoj alkool dhe jo shum\u00eb koh\u00eb pas k\u00ebsaj, fillova ta l\u00ebndoj veten fizikisht, si dhe t\u00eb kem halucinacione vizuale dhe zanore. N\u00eb mosh\u00ebn 18 vje\u00e7, vendosa t\u00eb shkoj te nj\u00eb psikiat\u00ebr privat dhe u diagnostikova me \u00e7rregullim personaliteti kufitar dhe skizofreni ,\u201d tha ajo.
\n<\/p>\n\n E frik\u00ebsuar nga stigma rreth problemeve t\u00eb sh\u00ebndetit mendor n\u00eb Mal t\u00eb Zi, pas diagnoz\u00ebs ajo provoi t\u00eb fsheh\u00eb problemin nga rrethi i saj, p\u00ebrfshir\u00eb nga n\u00ebna e saj. N\u00eb pamund\u00ebsi q\u00eb t\u00eb paguante mjekimin dhe trajtimin, ajo kujton q\u00eb p\u00ebrfundimisht i tregoi gjith\u00e7ka. Pasi kuptoi se me pages\u00ebn modeste t\u00eb babait t\u00eb An\u00ebs nuk mund t\u00eb mbuloheshin faturat, kjo studente e shkoll\u00ebs s\u00eb mesme gjeti nj\u00eb pun\u00eb q\u00eb do t\u2019i mund\u00ebsonte pages\u00ebn p\u00ebr sesionet dhe ila\u00e7et. Duke shpjeguar se si ajo nuk d\u00ebshironte t\u00eb shfryt\u00ebzonte sh\u00ebrbimet publike t\u00eb kujdesit sh\u00ebndet\u00ebsor p\u00ebr shkak se nuk besonte n\u00eb mbrojtjen e t\u00eb dh\u00ebnave p\u00ebr rastin e saj, ajo tha se frik\u00ebsohej se lajmi i diagnoz\u00ebs s\u00eb saj do t\u00eb shp\u00ebrndahej shpejt dhe do t\u00eb rrezikonte mund\u00ebsit\u00eb e saj p\u00ebr pun\u00ebsim n\u00eb qytez\u00ebn e vog\u00ebl konservative ku ajo jeton.
\n<\/p>\n\n 22 vje\u00e7ares Erisa nga Shqip\u00ebria, nj\u00eb v\u00ebshtir\u00ebsi e till\u00eb iu paraqit n\u00eb fillim t\u00eb studimeve t\u00eb saj n\u00eb universitet. Ajo kuptoi se kishte nj\u00eb ndjenj\u00eb q\u00eb e mbyllte p\u00ebrbrenda dhe q\u00eb nuk mund ta shpjegonte. Nuk ishte dhimbje fizike, kujton ajo, por nj\u00eb ndjenj\u00eb vetmie dhe izolimi.
\n<\/p>\n\n \u201cIsha shum\u00eb e vet\u00ebdijshme se gj\u00ebrat q\u00eb po kaloja nuk ishin normale e as t\u00eb sh\u00ebndetshme, por nuk po mund t\u00eb gjeja nj\u00eb zgjidhje. E kam pranuar faktin se vuaj nga probleme t\u00eb sh\u00ebndetit mendor edhe pse kjo shpesh m\u00eb b\u00ebn t\u00eb ndihem e viktimizuar. Ka tre vite q\u00eb nga fillimi i shenjave serioze t\u00eb depresionit dhe ankthit,\u201d tha studentja e vitit t\u00eb pest\u00eb t\u00eb mjek\u00ebsis\u00eb n\u00eb Tiran\u00eb.
\n<\/p>\n\n Nj\u00ebjt\u00eb sikur Ana, Erisa vendosi t\u00eb k\u00ebrkoj\u00eb ndihm\u00eb te nj\u00eb psikolog privat, t\u00eb cilin e pagoi nga buxheti i saj i kufizuar prej studenteje. Tani p\u00ebr tani, ajo mundohet ta menaxhoj\u00eb k\u00ebt\u00eb obligim financiar, p\u00ebr aq koh\u00eb sa prind\u00ebrit e saj t\u00eb mos e din\u00eb se ajo po trajtohet.
\n<\/p>\n\n \u201cPrind\u00ebrit e mi nuk i din\u00eb problemet e mia me sh\u00ebndetin mendor dhe e kam menaxhuar vet\u00eb buxhetin mujor. N\u00eb p\u00ebrgjith\u00ebsi, trajtimi me nj\u00eb psikiat\u00ebr \u00ebsht\u00eb shum\u00eb i shtrenjt\u00eb, sepse duhet t\u00eb vijosh sesione s\u00eb paku 3-4 her\u00eb n\u00eb muaj kur t\u00eb duhet dhe shkon mjaft gjat\u00eb,\u201d v\u00ebrejti ajo duke shtuar se po e mban fshehur \u00e7do gj\u00eb nga familja e saj p\u00ebr shkak t\u00eb situat\u00ebs s\u00eb kufizuar financiare, por edhe sepse ajo shqet\u00ebsohet se ata mund t\u00eb mos e kuptojn\u00eb si\u00e7 duhet problemin.
\n<\/p>\n\n Sipas <\/span>Organizat\u00ebs Bot\u00ebrore t\u00eb Sh\u00ebndet\u00ebsis\u00eb\u00a0 (OBSh)<\/span><\/a>, 3-12 p\u00ebr qind e t\u00eb rinjve kan\u00eb nj\u00eb \u00e7rregullim mendor serioz. Fakti se gati gjysma e t\u00eb gjitha s\u00ebmundjeve mendore paraqiten nga mosha 14 vje\u00e7are, dhe tre t\u00eb kat\u00ebrtat nga mesi i t\u00eb nj\u00ebzetave tregon r\u00ebnd\u00ebsin\u00eb e nj\u00eb trajtimi me koh\u00eb.<\/span><\/p><\/p>\n\n Depresioni, ankthi dhe \u00e7rregullimet e sjelljes jan\u00eb disa nga shkaqet kryesore t\u00eb s\u00ebmundjes dhe paaft\u00ebsis\u00eb midis adoleshent\u00ebve, thot\u00eb OBSH-ja, nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb pasojat e d\u00ebshtimit p\u00ebr t\u00eb trajtuar gjendjet e sh\u00ebndetit mendor n\u00eb adoleshenc\u00eb shtrihen deri n\u00eb mosh\u00ebn madhore, duke e d\u00ebmtuar sh\u00ebndetin fizik dhe mendor dhe duke i kufizuar mund\u00ebsit\u00eb p\u00ebr t\u00eb b\u00ebr\u00eb nj\u00eb jet\u00eb t\u00eb p\u00ebrmbushur si t\u00eb rritur.
\n<\/p>\n\n Aktualisht n\u00eb Malin e Zi nuk ka vler\u00ebsim p\u00ebr numrin e t\u00eb rinjve q\u00eb vuajn\u00eb nga \u00e7rregullimet mendore. Mungesa e p\u00ebrgjithshme e k\u00ebrkimeve n\u00eb fush\u00ebn e sh\u00ebndetit mendor \u00ebsht\u00eb pik\u00ebrisht nj\u00eb nga problemet q\u00eb p\u00ebrmend <\/span>\u00a0\u201cStrategjia komb\u00ebtare p\u00ebr mbrojtjen dhe p\u00ebrmir\u00ebsimin e sh\u00ebndetit mendor p\u00ebr periudh\u00ebn nga 2019 deri n\u00eb 2023\u201d<\/span><\/a>. <\/span>Shum\u00eb pacient\u00eb vuajn\u00eb n\u00eb heshtje dhe n\u00eb fsheht\u00ebsi q\u00eb n\u00eb vitet e hershme<\/span><\/a> sepse nuk ka asnj\u00eb institucion t\u00eb specializuar q\u00eb merret me trajtimin e \u00e7rregullimeve mendore te f\u00ebmij\u00ebt.<\/span><\/p><\/p>\n\nPacient\u00ebt vuajn\u00eb n\u00eb heshtje<\/h2>\n\n