Чувствително известување: Како да се пишува за војната во Украина?

Natasa-Krstin-Sensitive-Storytelling-How-to-Cover-The-War-in-Ukraine

Ден 20 февруари 2014 година. Додека во хотелот се подготвуваме за одење на терен, нѐ сме свесни дека настаните пред нас, засекогаш ќе го променат ликот на Украина. Тоа беше најопасниот ден на Мајдан, плоштадот на независноста во Киев, каде што во претходните три месеци, поради одлуката на претседателот да не го потпише Договорот за стабилизација и асоцијација со Европската унија, протестираа илјадници луѓе.

Иако многупати беа сведоци на полициската бруталност за време на демонстрациите, тој ден се случи нешто што никој не можеше да замисли. Припадниците на специјалните безбедносни сили, од високите згради околу плоштадот, пукаа кон демонстрантите со снајпери. Украинското обвинителство подоцна изброи 48 убиени.

Да се ​​биде на тоа место, во тој момент, како новинар, беше предизвикувачки и возбудливо. Настаните и информациите се менуваа со голема брзина, толку голема што не беше можно тие да се следат, а камоли да се проверат. Убиствата на Мајдан можеа да се следат во живо, благодарение на директниот пренос на интернет. Се сеќавам на неверицата кога еден германски фоторепортер, додека го снимавме згрижувањето на повредените во импровизираната болница во катедралата Свети Михаил, рече дека на Мајдан има мртви и дека се забележани снајперисти. Мојот прв инстинкт беше да одам и да го проверам тоа, да го видам со свои очи. Побрзавме кон плоштадот, попат снимивме што можевме, но набрзо следеше телефонски повик од уредничката, која побара да се засолниме на безбедно. Кога размислувам за тоа од оваа дистанца, сфаќам дека тоа беше можеби првата лекција што ја научив на теренот за известувањето од кризни ситуацииод адреналинот што те обзема, не размислуваш за опасноста.

*Nataša Kovačev, screenshot, euronews.rs

Втората лекција извлечена од искуството од истиот ден - додека кризата трае, тешко е, речиси невозможно, да се биде сигурен дека бројките што ги презентирате се целосно точни. Додека на Мајдан се одвивше судир меѓу специјалните безбедносни сили и демонстрантите, од повеќе страни доаѓаа информации и сите беа различни. Единственото нешто што ние како новинари можевме да го направиме, е да ги пренесеме информациите цитирајќи го изворот и јасно да нагласиме дека овие податоци се разликуваат од оние што ги презентираат, на пример, полицијата, Министерството за здравство или претставниците на Евромајдан, движењето што ги предводеше демонстрациите. Имаше и многу претпоставки, а многу брзо беа развиени и теории на заговор за тоа кои се снајперистите на покривите. Наше беше да се држиме, колку што е можно повеќе, до описот на настаните на кои им бевме сведоци, до изјавите на луѓето кои беа нивни директни учесници и до веродостојните извори на информации. Како што се разгоруваше конфликтот на истокот на Украина, таа задача на новинарите стануваше сè позначајна.

Дезинформациите во својство на оружје

Датумот кој означи целосна пресвртница, денот кога, според зборовите на извршниот директор на Институтот за воено и мирнодопско известување (ИВПР), Антонио Борден, Русија направи клучен чекор кон тоа да стане „извор на дезинформации од индустриски размери“, се случи на 17 јули 2014 година. Тогаш, на истокот на Украина, патничкиот авион на Малезија ерлајнс MЏ17, кој леташе од Амстердам до Куала Лумпур, беше соборен со ракета. Животот го загубија сите 298 патници и членовите на екипажот. Истрагата на данските истражители покажа дека се работи за проектил од руско производство, истрелан од страна на проруските борци во Донбас. Осум и пол години подоцна, истото го соопшти и холандскиот суд, кој води судски процес против четири лица осомничени за соборување на авионот, но руската верзија за вистината беше поинаква.

"The big lie is the driver of this catastrophic war built in the realm of competing truths“, истакна Борден, опишувајќи го она што следеше и на што и денес му сведочиме.

Повеќе од кога било досега, потребно е новинарите да бидат внимателни при известувањето, бидејќи освен на боиштето, битките секојдневно се водат и преку медиумите.

Во тоа свесно учествуваат дел од медиумските куќи, кои заземаат страна во конфликтот и шират пропаганда. Во ерата на социјалните мрежи, кои станаа главен извор на информации за младите, оваа работа е многу олеснета.

"Во дигиталниот свет, да се победи во медиумската војна, е клучно за сите страни. Секој сака да го пренесе својот агол на приказната, па се обидуваат да го контролираат она што ние го правиме. Наша работа е да не им дозволиме да го прават тоа", рече искусниот репортер на Би-Би-Си и меѓународен уредник, Џереми Боуен, за време на вклучувањето од Херсон, во емисија на британскиот јавен сервис. Обидувајќи се да објасни зошто знаеме толку малку за битката за Херсон, тој раскажа како неговото искуство од над 20 војни од кои известувал, го научило дека во такви ситуации, секогаш е тешко да се разбере што точно се случува на теренот. Во своите извештаи тој се обидува да ја пренесе атмосферата, приказните на луѓето што ги среќава на теренот, во разурнатите градови каде што се воделе борби, нивните искуства и предизвици. Значи, главно го пренесува она на што самиот му сведочел, што, според мене, е најважната задача на репортерот, особено кога известува за чувствителни теми, како што е конфликт од вакви размери, и влијанието што тој може да го има.

*Photo by Алесь Усцінаў

За специфичноста на војната во Украина, кога станува збор за медиумите, начинот на кој се известува за него, односно методите кои се користат за одвлекување на вниманието и релативизирање на фактите од теренот, можеби најдобро говори новиот тренд – разбуди сомнеж, замагли ја вистината и збуни ја публиката. Тоа му се случи и на Џереми Боуен, чиј кредибилитет, поткрепен од повеќедецениското професионално известување, се обидоа да го урнат со доведување во прашање на автентичноста на една негова приказна. Имено, на социјалните мрежи илјадници корисници споделија „анализа“ на скриншот преземен од извештај на Боуен од Ирпин, фотографија на која во преден план е тој во лежечка положба, додека во позадина гледаме разурнат мост и жена со торба, слична на онаа што се носи кога се оди на пазар. Во описот на фотографијата стои: „Џереми Боуен од Би-Би-Си, се преправа дека е на фронтот, додека жена, навидум збунета, гледа". Повеќе од седумнаесет илјади луѓе ја ретвитнаа оваа објава, а над седумдесет и седум илјади означија дека им се допаѓа.

Ваквите случаи доведоа до уште еден нов тренд во медиумите - посветување поголемо внимание на разоткривањето на лажни вести, злонамерни објави, дезинформации, на монтираните снимки и фотографии. Поголемите медиумски куќи сега имаат вработени кои исклучиво се занимаваат со ова, а на таканаречената проверка на фактите, посветуваат цели сегменти од програмата. Во споменатиот случај, во кој цел беше Џереми Боуен и Би-Би-Си, каналот Франс 24, направи петминутна анализа, во која новинарката споредуваше фотографии, локации, специфични ознаки, врз основа на кои можеше да се потврди автентичноста на снимката.

Ново ниво на пласирање на лажни вести

Социјалните мрежи, значи, донесоа нов феномен, кој стана особено видлив во конфликтот во Украина - анонимни поединци или добро организирани групи, лесно можат да предизвикаат сомнеж во веродостојноста на секој извештај од теренот, дури и на оние на традиционалните медиуми, чија професионалност ретко се доведува во прашање. Со ова тие се ставени во позиција да мораат да ја докажуваат својата невиност, а од друга страна, на оние што ги обвиниле не им се потребни никакви аргументи, со кои би докажале дека се во право. Доволно е да предизвикаат сомнеж.

Во конфликтот во Украина, оваа медиумска војна е многу посложена од употребата само на социјални мрежи, лажни профили или добро организирани групи, кои шират дезинформации. Трендот на доведување во прашање на фактите од теренот, будење на сомнеж во официјалните извештаи, е близок и до највисоките официјални лица на завојуваните страни. Добар пример за тоа е Буча, населба во близина на Киев, негово предградие, во која, по заминувањето на руските војници, беа пронајдени тела на убиени мажи и жени, со врзани раце, расфрлани по улиците на градот. Пронајдени се масовни гробници и бројни докази за извршени воени злосторства. Рускиот министер за надворешни работи, Сергеј Лавров, претставува поинаква вистина за Буча. Тој, во повеќе наврати, изјави дека телата на цивилите всушност биле поставени од страна на Украинците, како сценографија за медиумите, а неговиот аргумент е дека имало растојание од два дена помеѓу повлекувањето на руската армија од тоа место и првите извештаи за масакрот.

На почетокот на август, читателите и гледачите на големите медиумски компании, забележаа нешто необично на социјалните мрежи. Видео или писмен извештај, по формат, графика и стил, ист како и секој друг извештај на тие куќи, но со необична содржина што ги застапува руските интереси. Некои од тие објави станаа вирални, за подоцна да се испостави дека се лажни. На мета на креаторите на тие лажни содржини беа медиумските куќи како што се Би-Би-Си, Си-Ен-Ен, ДВ, германскиот весник „Дер Шпигел“ и други, а лажните содржини им беа пласирани на нивните читатели, веројатно врз основа на колачињата, што сајтовите ги користат за следење на навиките на корисниците на интернет. Во текстот во кој се занимава со ширењето на лажни вести, Дојче Веле оценува дека се чини оти главната цел на ширењето на ваквите објави е да се поддржи руската војна со дезинформации, но и да се дискредитираат медиумите.

*The New York Times article, screenshot, nytimes.com

Во таква клима, освен што често мораат да негираат непознати автори на лажни вести, новинарите и медиумите треба да ја уверат својата публика во исправноста на нивното известување. Со други зборови, да им објаснат зошто треба да им веруваат.

Одредени медиуми, како на пример „Њујорк тајмс“, решија да им ја објаснат на своите читатели процедурата што ја применуваат за проверка и потврда на информациите, во нивното известување од Украина. Од друга страна, Би-Би-Си уште во март објави детални упатства за тоа како да се воочат и да се препознаат лажните објави од таа земја.

Прво, ги предупредија читателите дека треба да внимаваат дали некое видео е актуелно или е со постар датум. Како примери, тие ги наведуваат снимките од руската инвазија на Крим или експлозиите во Бејрут од 2020 година, кои беа користени за да се илустрира актуелниот конфликт. Знаците како што се временските прилики, ознаките по патиштата, јазикот на кој луѓето во видеото комуницираат, може да бидат корисни индиции, наведува Би-Би-Си. Друго важно прашање е, кој ги споделува и зошто, односно дали изворот на информации може да се смета за веродостоен. Техниките за препознавање и за разоткривање на лажните вести, освен за публиката, се корисни алатки и за новинарите на теренот.

„Руски шпиони“ - проблеми за новинарите на теренот во Украина

Еден колешка од Босна и Херцеговина, која се најде во Киев уште на самиот почеток на руската инвазија на таа земја, за потоа, за само неколку недели, да се врати за да известува од Украина, ми раскажа со какви безбедносни предизвици се соочиле на теренот. Од оние разбирливи на почетокот, кога барале начин да го напуштат градот во долга колона на возила, до сосема неочекувани, кога на пат биле запрени од украински војници, кои ги обвиниле дека се руски шпиони, барајќи од нив да докажат дека не се.

Известувањето од кризни ситуации има свои специфичности и бара добра подготовка на новинарите, но, ситуацијата во вакви околности, во кои владеат посебни правила, каде сите се сомнителни и се можна закана за националната безбедност, лесно може да ескалира. Затоа, важно правило би било - имајте со себе некаков документ, што го потврдува вашиот идентитет, по можност и документ што докажува дека сте имале преписка со претставници на украинската влада или војска, и дека сте добиле од нив акредитација или дозвола за влез во земјата. заради известување.

*Nataša Kovačev, screenshot, euronews.rs

Важни напомени на колегите кои патувале на терен во Украина, се и да се внимава на ознаките на автомобилите. Бидејќи руската војска и оние кои ја поддржуваат во оваа војна често ги користат буквите З и В како свој симбол, на медиумските екипи им се советува да избегнуваат такви ознаки на своите возила. Затоа, во овој случај не се препорачува натписот ТВ на вратата на автомобилот.

Носењето заштитна опрема е задолжително. Без неа, на новинарите на полско-украинската граница, не им беше дозволено да ја преминат границата. Панцир, по можност со ознака „прес“, и заштитен шлем на главата - тоа е минималната опрема што треба да ја има новинарот со себе. Нема да мора секогаш и секаде да ја носи, но во воена зона дефинитивно ќе има ситуации кога ќе ви биде мило што ги имате.

Акредитираните медиуми во Украина, добија јасни инструкции од војската за тоа што смеат, а што не смеат да прават за време на прогласената вонредна состојба. На пример, на 3 март, врховниот командант на украинските вооружени сили издаде наредба во која наведе објекти забранети за снимање и информации забранети за пренесување. Таа наредба ги разјасни и процедурите за влез на претставници на медиумите во воените објекти за време на вонредната состојба. На новинарите им беше кажано да не снимаат или фотографираат аеродроми, железнички станици, нафтени постројки, гасоводи, електрани, воени објекти и опрема. Тие имаа и наредба да бидат во градот од 22 до 06 часот, односно за време на полицискиот час. Во спротивно, ризикуваат да бидат притворени.

Украинската војска на новинарите им издаде и листа со препораки, во која, меѓу другото, се вели: секогаш да носат лични документи со себе, вклучително и меѓународна прес-картичка; секогаш да имаат готовина со себе; да се облекуваат соодветно и удобно, бидејќи понекогаш ќе мора да се вклопат во толпата за да избегнат да се истакнат и да се најдат во опасност. Војската им советува на новинарите никогаш да не носат пиштол или друго оружје и да не носат темнозелена или друга облека што наликува на униформа. Интересен детал е советот до новинарите да не носат двоглед или опрема што поседува антена, бидејќи ризикуваат да бидат осомничени за шпионажа. Тие ги повикуваат новинарите да бидат внимателни и при изборот на сувенири, односно да избегнуваат предмети што наликуваат на воена опрема, документи или на оружје. Интересен е и советот дека треба да се однесуваат скромно, да носат со себе радио апарат со кратки бранови за да останат информирани, како и сателитски телефон кој има можност да испраќа факсови, е-пошта и има пристап до интернет. Врховниот командант на вооружените сили ги советуваше новинарите секогаш да имаат бело знаме со себе, да носат минимум тешка опрема, да внимаваат при ракувањето со таа опрема и секогаш да имаат прибор за прва помош.

Од искуствата од теренот, колешка од Загреб ми раскажа колку е опасно да се игнорираат сирените за тревога и, наместо во засолниште, да се остане надвор, плашејќи се да не пропуштите нешто важно. „Почитувајте ги правилата, тоа може да ви ја спаси главата. На крајот на краиштата, снимивме одлични приказни во засолништето. И тоа е дел од искуството што треба да се пренесе“, рече таа по враќањето од Киев и Лавов.

Уште неколку важни безбедносни совети - избегнувајте да бидете сами, препорачливо е секогаш да се движите во група од повеќе луѓе, да ги знаете основните информации едни за други, вклучувајќи ја крвната група, болестите, алергиите или терапијата, доколку некој од групата користи некаква. Пред да заминете на пат, добро подгответе се и соберете ги сите важни телефонски броеви, контактирајте со амбасадата на вашата или на некоја друга земја, во која можете да се обратите за помош во случај на итност. Проверете кои меѓународни организации се присутни на теренот од кој ќе известувате. Олеснете си во случај да западнете во неволја.

Можеби најважниот безбедносен совет би бил – поминете обука за известување од кризни ситуации. Денес постојат бројни курсеви за новинари, кои често ги осмислуваат и одржуваат поранешни војници или членови на други безбедносни сили. И самата поминав низ еден таков курс, во телевизијата во којашто работев порано. За жал, го поминав дури по враќањето од Киев во 2014 година. Многупати потоа се преслушував себеси, забележувајќи ги грешките што, од незнаење, сум ги правела на теренот. Мислам на грешките во однесувањето, кои можеле и мене, и членовите на екипата, да не доведат во сериозна опасност. Тоа се работи кои тешко можете сами да ги сфатите. И затоа луѓето кои некогаш носеле униформи и учествувале во војни, се одличен извор на информации. Нас, за седум дена, нè научија како да разликуваме оружје, кои се нивните карактеристики, како да се движиме, односно како најефикасно да избегнеме снајпер или пушки од различни дострели. Нѐ научија како да препознаеме венско, а како артериско крварење и како да го запреме. Техники за самопомош, правила на војување, опрема што не е тешко да се набави и носи и која може да биде клучна во неизвесни ситуации. Какви проектили најчесто се користат и каква штета можат да предизвикаат. Кога е паметно, а кога не, да се користи сателитски телефон. Што во случај на киднапирање? Како да му пружиме прва помош на колега, кој не дава знаци на живот, и други инструкции што тешко би ги нашле самите.

*Photo by Алесь Усцінаў

Проблемот е што само поголемите медиумски куќи главно имаат пари за вакви курсеви. Денес, повеќето од новинарите, се испраќаат во Украина без никаква обука. Во оваа група секако спаѓаат и хонорарните новинари и фоторепортерите, кои известуваат од терен за различни медиуми. Во овој сегмен неопходен е сериозен развој на медиумите. Податоците за убиените новинари во Украина, доволно укажуваат на тоа.

Во случај медиумската компанија во која работите, да не може да им обезбеди на новинарите и на другиот медиумски персонал што патуваат во Украина безбедносен курс за известување од кризни ситуации, тогаш барем најдете и проучете ги бесплатните курсеви што ги нудат различни фондации и медиумски организации. Можеби нема да најдете „нинџа обука“ каква што јас ја опишав, но дефинитивно ќе добиете корисни совети, кои можат да ви користат.

Storytelling или раскажување на приказна за лицето на војната

"Стави ѝ лице на приказната (Рut a face on the story)". Ова е можеби првото правило за "storytelling", или раскажување нa приказна во медиумите, а применливо е и во чувствителни ситуации како што е украинскиот конфликт.

Покрај фактот дека на луѓето повеќе им се интересни луѓето отколку бројките или набројувањето на информации, личните приказни ни помагаат да ја прикажеме атмосферата и да ги објасниме размерите и тежината на она што се случува. Приказната за гранатирани или окупирани градови, не може да се замисли без луѓе, кои поминуваат денови и ноќи во засолниште, или кои се снаоѓаат без вода за пиење, греење или без електрична енергија. Или, кои војници, на пример, ги држеле како жив штит, со намера да го избегнат непријателскиот оган. Сите овие се реални примери од актуелната војна во Украина.

Важно е, значи, да се слушнат личните искуства. Ова придонесува за автентичност и подобра драматизација на приказната, но бара внимателен пристап на новинарот. Често кога известуваме од кризни ситуации, сведоци сме на потресни сцени и луѓе кои се повредени или под стрес. Доколку решиме да им пријдеме и да им поставиме прашање, односно ако оцениме дека се способни да ни дадат рационален одговор, важно е да бидеме внимателни и да им пристапиме со почит и ненаметливо. Соговорниците ги снимаме само со нивна согласност и јасно објаснување каде ќе биде објавена нивната изјава.

*Photo by David Peinado

Како по правило, не се прикажуваат експлицитни сцени на насилство, кадри од тешки повреди или тела на убиени. Иако имаше дебати на таа тема. Додека едната страна тврди дека таквата содржина не носи ништо добро за гледачот/читателот, ниту пак за жртвата чие достоинство, со тоа, може да биде загрозено, аргументот на другата страна е дека тоа е реалност и затоа треба да се покаже. Случајот кој беше во центарот на дебатата беше смртта на тригодишниот Ајлан Курди, кој смртно настрада заедно со неговата мајка и брат, и десетици други луѓе, кога бродот што ги превезуваше на грчкиот остров Кос, се преврте и потона. Малиот Ајлан беше бегалец од, со војна зафатената, Сирија и тој го изгуби животот среде бегалската криза. Фотографијата на неговото тело исфрлено на брегот покрај морето, постави клучно прашање - дали потресните сцени се непотребна сензација или нивното објавување може да им помогне на граѓаните (читајте, јавното мислење), да почнат да гледаат на работите со други очи, да ја видат реалноста на ужасот на одредена кризна ситуација? Истото прашање може да се постави и во случајот со војната во Украина. Снимките од Буча, безживотните тела и масовните гробници - сето тоа е реалноста што новинарите ја затекнаа на терен. Повеќето извештаи на телевизиските екипи што ги гледав, содржеа снимки од тела расфрлани по улица, но замаглени, така што можевме само да претпоставиме што ни прикажуваат, но не и јасно да видиме. Според мене, тоа беше добро решение. Добивме информација, снимка како доказ дека Буча навистина изгледа така, но репортерот сепак нѐ заштити од трауматските сцени кои, за жал, мораше да ги види самиот. Во такви ситуации, приказните за мештаните кои го преживеале масакрот, кои останале без своите домови и најблиски, ни даваат увид во размерите на она што се случило.

Истите правила важат и за известувањето од оние рабни, но неизбежни настани поврзани со конфликтот, како што е бегалската криза. Кога бранови украински бегалци се упатија кон соседните земји, со мој колега се упатив во Унгарија, Словачка и Полска. Со денови бележевме слични сцени - илјадници жени, деца и постари луѓе ја минуваа границата со автомобил, воз или пеш. Сликите беа потресни, како и нивните приказни за стравот и животното искуство. За сопрузите и другите членови на семејството, кои мораа да останат дома, поради забраната за напуштање на државата за мажите на возраст од 18 до 65 години. На тие локации се собраа многу медиуми и сите се обидувавме да го направиме истото – да забележиме автентична слика и од прва рака да слушнеме што се случува во украинските градови. Тоа беше уште на почеток на конфликтот и сите сè уште беа во шок, бидејќи во 21 век не се очекуваше вооружен конфликт на европско тло.

Толкавото медиумско внимание, иако неопходно за светот да ја види реалната слика за размерите на конфликтот и неговите последици, почна да наликува на сензационализам. Многу колеги, во своите извештаи, ги потенцираа потресните изјави, солзите на соговорниците, тажните и загрижени деца. И за тоа може да се дискутира, како и во случајот со малиот Ајлан - дали е навистина потребно правењето сензација од нечија несреќа или веќе доволно зборува сликата на илјадниците раселени луѓе, кои спакувале сѐ што имале во куферите и побегнале на безбедно? Уште еден впечаток од теренот, кој не ги прикажува медиумите во убаво светло, беше упорноста на дел од новинарите. На границата помеѓу Полска и Украина, наидовме на десетици телевизиски екипи, кои беа поставиле шпалир на местото каде што цели семејства пеш ја минуваа границата. Сликата беше малку мачна – додека, претежно жени, влечеа куфери и полни чанти, водејќи ги децата за рака, новинарите им приоѓаа, им го буткаа микрофонот и в лице им ја внесуваа камерата, за да добијат атрактивен материјал. Тоа е сосема погрешно. Обидете се да се замислите во нивна кожа. Дали, во таква ситуација, попрво ќе дадете изјава на личност која не покажува дека ја разбира вашата позиција или на некој што ќе чека да застанете/седнете, да земете здив и дури потоа ќе ви пријде, прво сам, без камера, да поразговара со вас и да ве праша дали сакате да го споделите вашето искуство?

Кога станува збор за дилемата дали да се брка сензација или да се постапува човечки, таа за мене не постои. Должни сте, кога известувате за чувствителни групи во вакви чувствителни ситуации, да го почитувате нивниот дигнитет.

Вашата приказна нема да биде ништо помалку важна или ефективна, а сами со себе ќе бидете мирни.

*Photo by Mikhail Volkov

Ако сте на терен, особено предизвикувачки како што е военото подрачје, покажете ни дека сте таму. Не избегнувајте стенд-апови, напротив. На гледачите секогаш им е интересно од прва рака нешто да слушнат и да дознаат, а вие сте нивните очи и уши. Стенд-апот нека има врска со приказната што ни ја раскажувате, нека биде составен дел од неа. На пример, ако зборувате за животот во засолниште, откако ќе се јават сирените за тревога, влезете во тоа засолниште, снимете се додека го правите тоа и попат кажете ни каква е атмосферата, дали луѓето брзаат или тоа веќе им станало вообичаена рутина. Доколку зборувате за борби што се воделе по улиците на предградие на Киев, покажете ни ги оставените и изгорени тенкови. Застанете покрај нив и објаснете што се случило на тоа место. На тој начин, информацијата што ја пренесувате ќе бидат повпечатлива и гледачите ќе ја паметат многу подолго, отколку кога истото би им го прочитале како еден податок од оние во низа.

Доброто раскажување на приказни и на телевизија и на радио, подразбира ефектно користење на звукот. Мислам на она што го нарекуваме ИТ тон, односно амбиентален звук или звук на околината. Сирени за тревога, гранатирање што се слуша оддалеку, повици – доколку сте присуствувале на тоа, искористете го истото во приказната. Ништо не ја доловува атмосферата од теренот подобро од автентичниот звук.

Внимавајте на вашиот јазик. Користете јасни и кратки реченици. Вашиот фокус нека биде на раскажувањето на приказната, а не на нафрлањето бројни информации кои, без да се фокусирате на она што е важно, ќе останат несфатени и брзо заборавени. Вашиот текст нека ја надополнува сликата што ја гледаме на екранот. Не ни опишувајте што гледаме, туку објаснете ни зошто тоа го гледаме. Размислете за првиот кадар. Ова е моментот кога или ќе го задржите гледачот, или ќе го изгубите. Почетокот на приказната нека биде впечатлив и нека ја содржи, во една слика, суштината на она што сакате да ни го кажете. Сигурно, на терените како што е Украина, нема да недостасуваат вакви сцени.

Не заборавајте на контекстот. Важен дел од работата на репортерот, освен пренесувањето на информации за тоа што се случува околу него, е и да го објасни контекстот, бидејќи добра приказна е онаа што е разбирлива. Ако имате можност, користете карти за да објасните каде нешто се случило, колку е далеку, на пример, од Киев или некоја окупирана територија. Кога ги спомнувате изјавите или постапките на политичарите во вашиот извештај, обидете се да покажете и како тие влијаат на ситуацијата на теренот, односно како на нив гледаат луѓето, за чии животи одлучуваат овие политичари.

И на крај, потсетување на она што секоја добра приказна треба да го постигне - информираност, подлабоко разбирање на проблемот, поттик на реакција кон негово решение. Добро раскажаната приказна останува во сеќавање многу подолго од прераскажаниот факт. Затоа на новинарите и медиумските куќи им останува постојано да работат на сопствениот развој, прилагодувајќи се, при тоа, на теренот и новите околности што ги донесе дигиталната ера, но не заборавајќи ја својата основна задача – заштита на јавниот интерес и човековите права и слободи.

Наташа Ковачев – репортер со 15-годишно искуство во телевизиско новинарство. Во моментов, јас сум дописник од Војводина и работи за Euronews Србија. Претходно имам работено за телевизија N1, Ал Џезира Балканс, РТВ Војводина. Опфатени приказни од локалната политика, економијата, до претседателските избори во САД во 2016 година, украинските кризи, масовните протести во Романија, последиците од бомбашките напади во Брисел и Анкара, бегалската криза во Европа, обидот за воен удар во Турција, многу различни демонстрации во текот на балканските земји.

Поврзани статии:

Според Меѓународната организација на трудот, Ковид-19 диспропорционално ги зафати младите од Балканот, предизвикувајќи невработеност, несоодветно образование и проблеми со
Ниска е свеста дека голем број деца и адолесценти страдаат од разни видови ментални здравствени проблеми, како и дека
mental-health
Во последните неколку години на глобално ниво сè повеќе се зборува за потребата медиумите да бидат самоодржливи. Ова се
Kako-do-samoodrzivosti-medija

Врвни стории од Journalift:

Journalism-today-Media-newsrooms-in-a-race-with-social-media-algorithms
Доколку овој текст беше пишуван околу 2010 година, веројатно би започнал со фраза како „Социјалните мрежи се иднината на медиумскиот бизнис“. Оттогаш, работите многу се сменија и социјалните мрежи повеќе не се иднината, туку, во голема мера, сегашноста на медиумскиот бизнис. Колку и да беа скептични уредниците, репортерите и новинарите во тоа време, сепак Фејсбук, социјална мрежа создадена првенствено
Многумина веројатно го виделе видеото изработено од насловните страници на сите печатени изданија на Њујорк Тајмс од 1852 година
sta-nezavisni-mediji-mogu-da-nauce-od-preduzetnika
Пред два месеци, имав можност да учествувам на конференција организирана од една од најголемите компании во светот. Меѓу бројните

Теми:

Најнови статии:

Како непрофитните медиуми можат да ја монетизираат својата мисија?
Монетизација. Тој магичен збор на кој, во последно време, сѐ повеќе се инсистира. Како и на одржливоста, а се повеќе
Радиото и поткастот – (не)пријатели?
Поткастите, во последните неколку години, се најбрзо растечкиот канал за испорака на содржина. Сепак, се чини дека јазот помеѓу радиоиндустријата
Новинарството денес: Медиумските редакции во трка со алгоритмите на социјалните мрежи
Доколку овој текст беше пишуван околу 2010 година, веројатно би започнал со фраза како „Социјалните мрежи се иднината на медиумскиот
Визуелниот сторителинг го продолжува животот на новинарските приказни
Многумина веројатно го виделе видеото изработено од насловните страници на сите печатени изданија на Њујорк Тајмс од 1852 година до